Diamant zonder r

Maria Barnas (auteur)
Ik zeg niet dat ik Pools ben
al is het maar van de grond tot de knie
zoals mijn moeder tot haar navel
nooit zegt dat ze Pools is zoals mijn oma
haar Pools-Duitse accent ontkent.

Ik zeg niet dat ik Engels ben
alleen omdat ik een kind was op het eiland

dat zich steeds verder terugtrekt
heimwee een hammock
waar ik niet meer in pas.
Titel
Diamant zonder r
Auteur
Maria Barnas
Taal
Nederlands
Uitgever
Amsterdam: Uitgeverij Van Oorschot, 2022
81 p.
ISBN
9789028221130 (paperback)

Andere formaten:

Besprekingen

Gespletenheid is haar deel

Hoe vormen en vervormen we de werkelijkheid door ze te beschrijven en af te beelden? Daar is schrijver en beeldend kunstenaar Maria Barnas naar op zoek. Over het construeren en reconstrueren van levens via de taal gaat het in haar nieuwe bundel Diamant zonder r.

De titel van deze bundel trekt de aandacht. In het woord diamant staat inderdaad geen r, bedenk je. Maar diamant bestaat uit samengeperste steenkool. En de grootmoeder van Maria Barnas stamde uit een mijnwerkersfamilie. Misschien ligt daar de verklaring. In elk geval is het heerlijk dat de titel geen wegwijzer is naar een sluitende interpretatie van de bundel. En dat hij suggereert dat we door taal veel pro­beren te duiden, maar dat er altijd elementen zullen zijn die aan de betekenis zullen ontsnappen.

Het is alsof Maria Barnas zichzelf moed moest inspreken om op zoek te durven gaan naar haar grootmoeder, zoals blijkt uit het eerste deel van de bundel. In het openings­gedicht zegt een stem in haar hoofd: 'Je bent niet eens naar Polen/ gegaan om de moeders te zoeken hoe/ moeten wij een gezicht krijgen'. Even onzeker is ze om zich als feministe te durven uitspreken: 'Wie aarzelt hier nog zich feminist te noemen?/ En wie omdat geen man zich die vraag stelt?'

Nie…Lees verder

Taal als warme wind en schrille schreeuw

Maria Barnas heeft een ongelooflijk goede bundel geschreven. Deze persoonlijke zoektocht naar haar moedertaal is ontroerend en grappig.

'Ik zeg niet dat ik Pools ben', schrijft Maria Barnas halverwege haar nieuwe bundel Diamant zonder r. En kort daarna: 'Ik zeg niet dat ik Engels ben.' Weer iets later: 'Ik zeg niet dat ik Nederlands ben.' Wat ze dan wel is? Zoals ieder mens: een amalgaam van stemmen die voortdurend door het hoofd razen. Bij Barnas spuiten die stemmen soms als een fontein omhoog, dan weer waaien ze als de warme wind van een föhn en soms klinken ze als een schrille schreeuw; iets wat doet denken aan haar eerdere werk, bijvoorbeeld de bundel Jaja de oerknal. We hebben allen stemmen in ons hoofd, zoveel is zeker: de stemmen van overleden personen, van vrienden, van mensen die bewonderd worden, van voorouders, maar toch bovenal de stemmen van moeders en grootmoeders. Stemmen die vroeg of laat een keer naar buiten willen. Maar wat spreek je eigenlijk als je je moedertaal spreekt?

De Engelsen hebben er een mooiere uitdrukking voor: mother tongue, waarin zowel het fysieke als het talige aspect …Lees verder

Moderne poëzie met onderwerpen als herkomst, migreren, een minderheid belichamen. Het geheel centreert zich rond de wil de eigen herkomst te kennen en zoeken, maar dit niet te doen. Leven als minderheid en voelen ‘anders’ te zijn, terwijl noch het ‘oorspronkelijke thuisland’, noch het land van opgroeien het ‘eigen’ land is. De ik-figuur lijkt door deze ontheemdheid in een soort waas te verkeren, op een afstand van de realiteit, eventueel als gevolg van de gevoelde afstand tot de ongekende herkomst. Poolse woorden komen regelmatig voorbij, evenals wat de schrijfster zelf als ‘wroktaal’ bestempeld: een sterk sentiment van verwijt. De inhoud lijkt vaak minder diepgaand te zijn dan de verwoording ervan abstract is. Enige onsamenhangendheid lijkt de onsamenhangendheid van de beschreven ervaringen weer te geven en lijkt een poging de ervaring van ontheemdheid te verwoorden, maar blijft daarin enigszins aan de oppervlakte zonder erg diep te gaan. Barnas is schrijfster, dichteres, beeldend ku…Lees verder

Over Maria Barnas

Maria Barnas (Hoorn, 28 augustus 1973) is een Nederlandse schrijver, dichter en beeldend kunstenaar. In haar geschreven en beeldende werk zijn tekst en beeld gelijkwaardig.

Levensloop

Maria Barnas studeerde aan de Rietveld Academie en de Rijksakademie te Amsterdam.

Ze publiceerde drie romans. Haar poëziedebuut Twee zonnen (2003) werd bekroond met de C. Buddingh'-prijs en in 2009 ontving zij de J.C. Bloemprijs voor Er staat een stad op. In 2005 verscheen Binnenzee, een wandeling in dichtvorm. In 2013 volgde haar derde poëziebundel Jaja de oerknal, bekroond met de Anna Bijns Prijs en genomineerd voor de VSB Poëzieprijs. Haar meest recente dichtbundel is Diamant zonder r (2022), verschenen bij Uitgeverij Van Oorschot.

Maria Barnas onderzoekt in gedichten, sculpturen en films concrete aspecten van taal en hoe taal beïnvloedt wat wij zien. De waarneming staat steeds centraal in haar …Lees verder op Wikipedia