Boek
Nederlands

De koning van het schimmenrijk

Javier Cercas (auteur), Jos Den Bekker (vertaler)
Zoektocht van de auteur naar het verhaal van zijn oudoom, die als 17-jarige in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) voor de fascisten vocht.
Extra onderwerp
Romans historiques
Titel
De koning van het schimmenrijk
Auteur
Javier Cercas
Vertaler
Jos Den Bekker
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Spaans
Oorspr. titel
El monarca de las sombras
Uitgever
Breda: De Geus, 2020
319 p.
ISBN
9789044542745 (paperback)

Besprekingen

Een klein monument voor een foute oudoom

Na lang aarzelen schreef Javier Cercas dan toch het boek over zijn oudoom, die fout was in de Spaanse Burgeroorlog. Hij doet zijn best genuanceerd te zijn, maar gaandeweg wordt het beeld steeds eenduidiger.

Manuel Mena was 17 toen hij zich in 1936 aansloot bij de militaire opstandelingen die orde op zaken wilden stellen in het hopeloos gepolariseerde Spanje, toen een piepjonge republiek. Het zou drie jaar duren voor de nationalistische militairen de laatste republikeinse gebieden hadden veroverd en generalísimo Franco Spanje met harde hand kon gaan besturen. Manuel Mena maakte de overwinning niet mee. In september 1938 overleed hij aan de verwondingen die hij had opgelopen tijdens de slag om de Ebro. Hij was 19 jaar.

Mena zou een van de honderdduizenden vergeten doden van de Spaanse Burgeroorlog zijn geweest als hij niet de oudoom van Javier Cercas was, de schrijver die in 2001 in Spanje een aardschok veroorzaakte met zijn roman Soldaten van Salamis. Daarin ging Cercas op zoek naar een republikeinse soldaat die tegen het einde van de oorlog, en tegen alle regels in, een falangistisch kopstuk had laten ontsnappen. Maar hij bracht ook - dat was nieuw - op empathische wijze…Lees verder

Romancier vs historicus

De familie van Javier Cercas stond in de Spaanse burgeroorlog aan de verkeerde kant van de geschiedenis. Nu schrijft hij dat verleden van zich af.

Wat maakt iemand tot een held? Die vraag houdt Javier Cercas al bezig sinds Soldaten van Salamis, het boek dat hem een kleine twintig jaar geleden de Spaanse bestsellerslijsten in katapulteerde. Vanwaar die obsessie? Dat wordt duidelijk in De koning van het schimmenrijk, een non-fictieroman die drie jaar geleden het licht zag en nu in vertaling verschijnt.

De familie van de schrijver stond in de Spaanse burgeroorlog aan de verkeerde kant van de geschiedenis, zo blijkt, en dat politieke verleden jaagt hem nog steeds het schaamrood op de kaken. Een van zijn oudooms, Manuel Mena, nam in 1936 dienst in het leger van Franco en sneuvelde twee jaar later in de slag aan de Ebro. De jongen, een vurig franquist, was de onbetwiste held van de familie. De moeder van Cercas dweepte met haar foute oom en sloeg haar zoon met zijn levensverhaal om de oren. Al tijden liep hij met het idee rond ooit een boek over hem te schrijven, maar het kwam er nooit van, omdat het onderwerp in Spanje nog …Lees verder

Een gekleurd verleden

Na lang aarzelen schreef Javier Cercas een boek over zijn foute oudoom. Hij doet zijn best genuanceerd te zijn, maar het beeld wordt steeds eenduidiger.

Manuel Mena was 17 jaar toen hij zich in de zomer van 1936 vrijwillig aansloot bij de militaire opstandelingen die orde op zaken wilden stellen in het hopeloos gepolariseerde Spanje, dat toen een piepjonge republiek was. Het zou bijna drie jaar duren voordat de nationalistische militairen de laatste republikeinse gebieden hadden veroverd en generalísimo Franco Spanje met harde hand kon gaan besturen. Manuel Mena maakte de overwinning niet mee. In september 1938 overleed hij aan de verwondingen die hij had opgelopen tijdens de slag om de Ebro. Hij was 19 jaar.

Mena zou een van de honderdduizenden vergeten doden van de Spaanse Burgeroorlog zijn geweest als hij niet de oudoom van Javier Cercas was, de schrijver die in 2001 een aardschok veroorzaakte in Spanje met zijn herinneringsroman Soldaten van Salamis. Daarin ging Cercas op zoek naar een republikeinse soldaat die, tegen alle regels in, het falangistische kopstuk Rafael Sánchez Mazas had laten ontsnappen tegen…Lees verder

Bloed en etter

Javier Cercas peutert in de oude wonde van de Spaanse burgeroorlog. Minutieus ontmantelt hij de mythe van de dappere soldaat.

Op 17 juli 1936 kwam generaal Francisco Franco, gesteund door nazi-Duitsland, in opstand tegen de wettige regering van de Tweede Spaanse Republiek. De poging tot staatsgreep leidt tot een burgeroorlog die bijna drie jaar duurt en Spanje verscheurt. Franco zegeviert en installeert een dictatuur die tot 1975 zal standhouden. Onder zijn soldaten: Manuel Mena, de oudoom van schrijver Javier Cercas. Amper negentien is Mena wanneer hij sneuvelt, en hoewel hij in 1938 als een vaderlandse held werd geroemd, rust na de dood van Franco een taboe op zijn naam. Toen een overwinnaar, nu een landverrader – de geschiedenis wordt altijd herschreven door de overwinnaars.

Javier Cercas kende zijn oudoom enkel van een statieportret en de gefluisterde verhalen. Hij raakt gefascineerd door de mythische Mena en keert terug naar zijn geboortedorp Ibahernando om de laatste getuigen te spreken. Zeer tegen de zin van zijn familie trouwens. Zij heulden deels mee met het Francoregime en hebben ge…Lees verder

In 2001 werd de auteur in één klap een van Spanjes belangrijkste schrijvers dankzij 'Soldados de Salamina' (Nederlandse titel: 'Soldaten van Salamis'). Die reputatie heeft hij uitgebouwd met de romans die hij daarna schreef. Ze hebben meestal dezelfde opzet: een ik-figuur (die vaak ook Javier Cercas heet) raakt gefascineerd door een episode uit het recente verleden. De romans vertellen in feite twee verhalen, die met elkaar verweven zijn: het historische verhaal zelf én de zoektocht daarnaar. Deze roman is de meest autobiografische. Centraal staat oudoom Manuel Mena, die in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) als zeventienjarige jongen voor de fascisten ging vechten en op negentienjarige leeftijd het leven liet. Dankzij zijn meeslepende stijl trekt de auteur de lezer mee in zijn onderzoek en in zijn confrontatie met het franquistische verleden van zijn familie. In plaats van met de beschuldigende vinger te wijzen problematiseert hij dit 'foute' verleden op een moedige manier.

De pijnlijke nasleep van de Spaanse Burgeroorlog

Twee nieuwe boeken over de Spaanse Burgerloorlog. Met andere invalshoeken.

De huidige Spaanse regering onder leiding van premier Pedro Sanchez kondigde onlangs nog een herziening aan van de wet van het Democratisch Geheugen aan. Het land moet volgens de socialist nog altijd in het reine komen met een van de zwartste bladzijdes uit zijn verleden, de Spaanse Burgeroorlog. Na bijna drie jaar van bikkelharde gevechten legden de aanhangers van de linkse republikeinse regering het in het voorjaar van 1939 definitief af tegen de door rechtse generaals aangevoerde nationalisten. In de ruim tachtig jaar daarna hielden beide kampen vast aan hun verhaal of ze hulden zich in stilzwijgen.

In twee pas verschenen boeken gaat het over de burgeroorlog en de soms haast even pijnlijke nasleep. Lodewijk Petram en Samuël Kruizinga beschrijven in De oorlog tegemoet. Nederlanders en de strijd om Spanje, 1936-1939 de rol van vrijwilligers tijdens de ouverture van de Tweede Wereldoorlog. Een bijdrage die niet beslissend was, maar wel bijdroeg aan verhoogd moreel. Schr…Lees verder